Tag: hibernacja

Borowiec wielki

przez , 01.lis.2016, w Flora i Fauna

Borowiec wielkiBorowiec wielki (Nyctalus noctula, Schreber 1774) występuje w całej Europie (nie stwierdzono go tylko na Islandii), choć rzadko na północy, w Azji od Uralu z zasięgiem do Chin i Japonii oraz w północnej Afryce. Spotykany jest również daleko poza swoim zwartym zasięgiem, na przykład na zupełnie bezleśnych wyspach północnego Atlantyku czy w takich krajach tropikalnych jak Indie, a nawet Mozambik. Prawdopodobnie zapędza się w tak odległe rejony podczas swoich sezonowych wędrówek.
W Polsce jest jednym z trzech największych gatunków nietoperzy i występuje powszechnie na terenie całego kraju z wyjątkiem najwyższych partii górskich. Jest jednym z najczęściej spotykanych krajowych nietoperzy. Zamieszkuje szerokie spektrum środowisk, a jego kolonie najczęściej zasiedlają tereny leśne, luźne zadrzewienia, miejskie parki.

W ciągu dnia ukrywa się w wysoko położonych dziuplach drzew (od 4 do 24 metrów), chętnie wybierając dziuple o przekroju okrągłym, głównie wykute przez dzięcioły. Wykorzystuje również jako schronienie (choć rzadko) budki dla ptaków oraz szczeliny skalne. Kryjówki zmienia bardzo często, każda kolonia wykorzystuje w ciągu dnia kilka dziupli.
W ostatnich latach borowce wykorzystują z powodzeniem budynki na terenie miast – prócz strychów, budynki z tak zwanej wielkiej płyty. Wydaje się, że najprawdopodobniej uznały te labirynty szczelin i zakamarki w ścianach bloków za świetne kryjówki, odpowiadające im do tego stopnia, że korzystają z nich przez cały rok – latem wychowują w nich młode, a zimą hibernują.Kolonia borowców wielkichZ początkiem wiosny samice w dziuplach tworzą duże kolonie rozrodcze (które mogą grupować ponad 100 samic), często tworzą kolonie mieszane z borowiaczkiem lub nockiem rudym, natomiast samce, jak u większości gatunków, żyją samotnie, wykazując w okresie godów terytorialność. Samce zajmując kryjówkę godową oraz niewielkie terytorium godowe wokół niej, oznakowują je za pomocą wydzieliny zapachowej produkowanej przez silnie powiększone gruczoły policzkowe, natomiast nocą, za pomocą donośnych sygnałów dźwiękowych (godowych) emitowanych z otworów kryjówek (słyszalnych dla człowieka) wabią samice, równocześnie odstraszając tym samym innych samów. Za kryjówki godowe najczęściej służą dziuple drzew, a wokół terytorialnych samców gromadzą się grupy samic nawet do 20 osobników (z reguły 4 – 5).

Kopulację odbywają się również w koloniach zimowych, miejscach hibernacji bez zachowań terytorialnych czy tworzenia haremów samic. Wówczas zapłodnienie jest opóźnione i ma miejsce pod koniec zimy bądź z początkiem wiosny. Zimą potrafią tworzyć duże kolonie składające się z osobników tej samej płci. Po ciąży trwającej od 70 do 75 dni, w czerwcu lub na początku lipca, samica zwykle rodzi dwoje młodych (rzadko troje), żywiących się mlekiem matki, aż do uzyskania samodzielności po około 8 – 9 tygodniach. Po usamodzielnieniu się młodych borowców, w sierpniu rozpoczyna się okres godowy. Osiągnięcie dojrzałości płciowej następuje po około 1,5 roku. Średnia długość życia wynosi 12 lat.Borowiec wielki (2)Podobnie jak inne nietoperze borowiec prowadzi nocny tryb życia, jednakże na łowy wylatuje dużo wcześniej od pozostałych gatunków, często gdy jest jeszcze zupełnie jasno, na około godzinę przed zachodem słońca. Odnotowano także osobniki żerujące w dzień. Ich lot jest szybki, ale niezręczny, są mało zwrotne, najczęściej latają po liniach prostych i kiepsko radzą sobie wśród przeszkód jakim jest gęsta roślinność. Podczas aktywności nocnej odżywiają się owadami schwytanymi w locie, które lokalizują wykorzystując echolokację – wysyłane o względnie niskiej częstotliwości, bo 18 – 22 kHz (najlepiej słyszalne w detektorze heterodynowym), bardzo głośne i dźwięczne ultradźwięki, przypominające dźwięk „plip-plop”, o zasięgu do 200 metrów. Niektórym chiropterologom podchodzącym do sieci, w którą złapało się kilka borowców, doświadczało dziwnego uczucia podenerwowania i dyskomfortu. Przyczyną było najprawdopodobniej duże natężenie wydawanych przez te nietoperze ultradźwięków na granicy słyszalności.

Z nastaniem jesieni, kiedy to noce stają się już zimne, noc spędzają w ukryciu, polując jedynie o zmroku i świcie. Szczególnym upodobaniem (jako typowych lotników otwartych przestrzeni) darzą sobie za teren łowiecki zbiorniki wodne, nad którymi latają duże roje owadów. Ich lot jest szybki i wysoki, daleki od powierzchni ziemi i przeszkód. Żerują również na terenach leśnych, a także między zabudową miejską. Pokarm borowców jest bardzo zróżnicowany, począwszy od drobnych muchówek z rodziny ochotkowatych, jętek, motyli nocnych po duże chrząszcze.
Hibernacja przypada od października do kwietnia. Tylko mała część borowców zimuje w tym samym lesie, w którym przebywała latem. Większość populacji wybiera migrację – nietoperze te odlatują jesienią w bardziej przyjazne klimatycznie rejony i powracają ponownie dopiero wiosną.Borowiec wielki w dziupliWędrówki borowców to dość spektakularne, do niedawna nieznane i niezauważane przez wielu ludzi zjawisko – lecą one w dużych grupach, często w ciągu dnia. Intensywne przeloty tych nietoperzy obserwuje się między innymi na wybrzeżu Bałtyku. Prawdopodobnie nadlatują one z Rosji i krajów nadbałtyckich. Maksymalny zaobserwowany przelot wynosił ponad 1000 km. Stwierdzono również, że przynajmniej część borowców z terenu Polski zimuje w Czechach, na Słowacji i Węgrzech, a nawet w Szwajcarii. Z kolei niektóre ze znajdowanych u nas zimą, mogą Polskę traktować jako „ciepły kraj” i przybywać z północy lub wschodu. Zimowe spotkania z borowcami w naszym kraju należą zresztą do rzadkości. Nietoperze te nie lubią miejsc najczęściej kontrolowanych przez badaczy – antropogenicznych i naturalnych podziemi. W schronach czy bunkrach dotąd ich u nas nie zaobserwowano, a w jaskiniach tylko kilkakrotnie.

Borowiec wielki jest nie do pomylenia z żadnym innym gatunkiem nietoperza występującym na terenie Polski. Długość jego ciała wynosi 65 – 83 mm, rozpiętość skrzydeł 37 – 48 cm, zaś masa ciała waha się w granicach 15 – 45 g. Posiada gęste, jedwabiście lśniące futro, o krótkich włosach, ubarwione jednakowo na całym ciele – u osobników młodocianych jest ciemnobrązowe, a u dorosłych rudobrązowe.
Uszy ma krótkie i zaokrąglone, z krótkim koziołkiem przy końcu płatowato rozszerzonym, przypominającym grzybek – jego szerokość w górnej części większa przynajmniej dwukrotnie niż w dolnej. Tylna krawędź ucha zakończona jest charakterystycznym fałdem sięgającym kąta pyszczka. Te masywne, krótkie i szerokie uszy odróżniają borowca od innych gatunków.Borowiec wielki w locieSkrzydła ma wąskie, a błona lotna na nich, podobnie jak pyszczek, jest ciemnobrązowa, niekiedy niemal czarna, przyczepiona do pięty. Osobniki dorosłe posiadają błonę skrzydłową pokrytą gęsto włosami wzdłuż tułowia i przedramienia. Ostroga sięga do połowy odległości między ogonem, a piętą, poza nią wystaje płatek skórny z poprzeczną chrząstką, zaś koniec ogona wystaje poza błonę ogonową na 2 – 3 mm. Przedramię ma długość 50 – 59 mm.
Czaszkę ma dużą i masywną, prawie wcale nie wyprofilowaną. Jej długość kondylobazalna wynosi 17,5 -  21,2 mm, długość żuchwy 13,5 – 15 mm, wysokość gałęzi żuchwy 4,3 – 4,8 mm.
W szczęce górnej znajdują się 2 siekacze, 1 kieł, 2 przedtrzonowce i 3 trzonowce. W szczęce dolnej 3 siekacze, 1 kieł, 2 przedtrzonowce, 3 trzonowce.

Borowiec wielki nie ma wielu wrogów w naturze mogących stanowić poważne zagrożenie dla jego populacji. Nieznaczne wyjątki stanowią przypadki schwytania go przez sowy – puszczyka i płomykówkę. Innymi zagrożeniami wynikającymi z działalności człowieka jest usuwanie starych, martwych lub obumierających drzew, a tym samym zmniejszanie ilości wykorzystywanych przez borowca dziupli czy szczelin za odstającą korą, jak również prace budowlane w miastach związane z termomodernizacją budynków dla osobników ukrywających się w ich szczelinach i innych elementach konstrukcyjnych (bywają zamurowywane w swoich kryjówkach).
Borowiec wielki objęty jest w Polsce ścisłą ochroną jako gatunek wymagający czynnej ochrony i zamieszczony jest w załączniku IV Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory oraz w załączniku II Konwencji Berneńskiej.

Komentowanie nie jest możliwe :, , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szczerbówka – złoty motyl podziemi

przez , 26.sty.2015, w Flora i Fauna

Szczerbówka ksieniEksplorując podziemia często w świetle swych czołówek dostrzegamy na ścianach sztolni i jaskiń mieniącego się od kropel wody na swych skrzydłach, pobłyskującego złotem motyla.
Ten motyl to szczerbówka ksieni (Scoliopteryx libatrix) nazywana też szczerbówką wierzbówką. Jej dwuczłonowa nazwa pochodzi od wyszczerbionych zewnętrznie skrzydeł i przełożonej klasztoru żeńskiego (ksieni).
Szczerbówka jest średniej wielkości ćmą z rodziny Erebidae, podrodzina Scoliopteryginae. Niegdyś klasyfikowana była do rodziny sówkowatych (Noctuidae), podrodziny Calpinae, podrodziny ciem odżywiających się krwią ssaków. Choć głównie są to ćmy występujące w strefie tropikalnej, również w Polsce można spotkać tego motyla-wampira. Na południu Polski (województwo Małopolskie i Podkarpackie) występuje Calyptra thalictri, którego samce od czasu do czasu uzupełniają swoją dietę krwią ssaków. Na szczęście rzadko atakują ludzi.

Szczerbówka jest gatunkiem licznie rozpowszechnionym na terenie całego kraju, bardzo pospolita i występująca głównie na terenach wilgotnych takich jak lasy łęgowe czy wilgotne zarośla, brzegi rzek i strumieni, lasy liściaste i mieszane ale nieobce są jej parki, ogrody i cmentarze. Ten piękny motyl osiąga rozpiętość skrzydeł od 40 do 45 mm. Zewnętrzne brzegi pierwszej pary skrzydeł są charakterystycznie ząbkowane, wyszczerbione. Barwa w zależności od osobnika jest brązowa lub szaro – brązowa o zmienności odcieni barw. Charakterystyczne są natomiast rdzawe plamy przypominające trochę wyglądem literę „L” w części nasadowej przedniej pary skrzydeł. Na skrzydłach znajdują się białe plamki oraz biegną dwa poziome, zygzakowate białe paski. Ubarwienie często nazywane jest „rysunkiem ognistym”.
Ciekawostka: czasowym pasożytem szczerbówek (parazytoidem) jest Pimpla rufipes składająca swoje jaja w jej ciele. Larwy żywią się jej ciałem nie pozbawiając życia przed przepoczwarzeniem.Szczerbówka ksieni (1)Ksieni prowadząca nocny tryb życia najbardziej staje się aktywna podczas pełni księżyca. Wychodząc na blask księżyca poszukuje pokarmu w postaci nektaru kwiatowego, wysysa sok z owoców i jagód, szczególnie tych opadłych, przejrzałych. Nocą odbywa się też składanie jajeczek przez samice. Do tego celu wyszukują liści wierzb, topoli bądź jarzębów. Na liściach tych drzew rozwijają się (żerują) ich, pięciocentymetrowe gąsienice. Są podłużne, gładkie, barwy zielonej, często z dwoma białymi paskami ciągnącymi się wzdłuż boków ciała. Gąsienice występują od maja do września, budując pod koniec swojego rozwoju umieszczony w oprzędzie, cienki białawy kokon. W nim przeobrażają się w dość sporą brązową lub czarną poczwarkę. W ciągu roku szczerbówka ma dwa pokolenia. Charakterystycznym elementem życia tego motyla jest sposób zimowania. Właśnie wtedy najczęściej spotykamy go licznie podczas eksploracji podziemi. Już w trakcie jesieni dorosłe osobniki (imago) tłumnie zlatują się do jaskiń i sztolni (korzystają również ze środowisk antropogenicznych takich jak bunkry, piwnice czy strychy) i stopniowo zapadają w stan owadziej hibernacji czyli tak zwanej diapauzy. Podczas tego procesu nierzadko tworzą większe skupienia na ścianach lub stropie, a ich ciała pokrywają się kropelkami wody zwracając tym samym naszą uwagę.

Komentowanie nie jest możliwe :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Nietoperze w Polsce

przez , 16.gru.2013, w Flora i Fauna

Nietoperze w PolsceW Polsce występuje 25 gatunków nietoperzy:

Rodzina podkowcowatych (Rhinolophidae) :
1.Podkowiec duży (Rhinolophus ferrumequinum)
2.Podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros)
Rodzina mroczkowatych (Vespertiniolidae) :
3.Borowiaczek (Nyctalus leisleri)
4.Borowiec olbrzymi (Nyctalus lasiopterus)
5.Borowiec wielki (Nyctalus noctula)
6.Gacek brunatny (Plecotus auritus)
7.Gacek szary (Plecotus austiacus)
8.Karlik drobny (Pipistrellus pygmaeus)
9.Karlik Kuhla (Pipistrellus kuhlii)
10.Karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus)
11.Karlik większy (Pipistrellus nathusii)
12.Mopek (Barbastella barbastellus)
13.Mroczek posrebrzany (Vespertilio murinus)
14.Mroczek pozłocisty (Eptesicus nilssonii)
15.Mroczek późny (Eptesicus serotinus)
16.Nocek Alkatoe (Myotis alcathoe)
17.Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii)
18.Nocek Brandta (Myotis brandtii)
19.Nocek duży (Myotis myotis)
20.Nocek łydkowłosy (Myotis dasycneme)
21.Nocek Natterera (Myotis nattereri)
22.Nocek orzęsiony (Myotis emarginatus)
23.Nocek ostrouszny (Myotis blythii)
24.Nocek rudy (Myotis daubentonii)
25.Nocek wąsatek (Myotis mystacinus)Nietoperze w Polsce 1Notka o nowych gatunkach na terenie Polski

Przez długi czas fauna naszego kraju liczyła 21 gatunków nietoperzy. Jeszcze dzisiaj wiele źródeł podaje taką ich liczbę. W ostatnich latach natomiast stwierdzono cztery kolejne gatunki tych zwierząt. Zaczęło się od karlików. Chiropterolodzy rejestrujący dźwięki nietoperzy przy pomocy specjalnych detektorów już w 1994 roku zauważyli, że karliki malutkie wykazują swoistą zmienność. Niektóre osobniki generują ultradźwięki o częstotliwości 45 kHz, inne zaś o częstotliwości 55 kHz. Po genetycznym przebadaniu tych zwierząt w 1999 roku okazało się, że w gruncie rzeczy są to dwa różne gatunki, choć bardzo do siebie podobne – prawie identyczne! W ten sposób obok karlika malutkiego (Pipistrellus pipistrellus) pojawił się inny karlik (Pipistrellus pigmaeus). Pozostała jeszcze kwestia określenia dla niego polskiej nazwy. Mieliśmy karlika większego i karlika malutkiego, a że ten trzeci był z nich najmniejszy przyjęto nazwę karlik drobny. Tak oto przybył nowy gatunek nietoperza, a ich ogólna liczba w Polsce wzrosła do 22. Potem pojawił się kolejny karlik.

W 2004 roku w Warszawie stwierdzono jednego osobnika karlika Khula (Pipistrellus kuhlii). Jest to gatunek występujący w południowej Europie, w strefie klimatu śródziemnomorskiego. W ostatnich latach obserwowana jest jego ekspansja na północ. Stąd nie wiadomo, czy stwierdzony osobnik został zawleczony jakimś pojazdem, czy jest to pierwszy symptom, że nietoperz ten opanowuje nowe tereny. W ten sposób liczba karlików wzrosła do czterech, a ogólna liczba krajowych gatunków nietoperzy do 23. Po karlikach przyszła pora na nocki. W 2005 roku w Tatrach stwierdzono nocka ostrousznego. W otworze Jaskini Czarnej w rozstawioną sieć złowiono jednego dorosłego samca. Jest to gatunek, którego spodziewano się w Polsce, gdyż na Słowacji znane były jego stanowiska zlokalizowane niedaleko naszej południowej granicy.

W ten sposób lista krajowych gatunków nietoperzy wzrosła do 24. Kolejnym gatunkiem też był nocek. Przeprowadzone badania genetyczne wykazały, że dwa bardzo do siebie podobne gatunki nocek Brandta i nocek wąsatek to w rzeczywistości 3 gatunki. Po przeprowadzeniu badań genetycznych wyróżniono jeszcze nocka Alkatoe (Myotis alcathoe). Ten nowy dla nauki gatunek po raz pierwszy został opisany w 2001 roku na terenie Grecji. W 2007 roku pojawiła się publikacja naukowa wykazująca obecność tego gatunku na terenie Polski i w kilku innych europejskich krajach. Tym samym liczba gatunków stwierdzonych w Polsce obecnie wynosi 25.Nietoperze w Polsce 2Trochę o naszych nietoperzach

Podstawowym pokarmem naszych krajowych nietoperzy są owady. Niektórym gatunkom zbierającym pokarm z liści zdarza się zjadać także pająki, a gatunkom polującym nad wodami różne wodne bezkręgowce, a nawet małe rybki. Nietoperze polują nocą, a ich ofiarami są przede wszystkim te owady, które są niedostępne dla ptaków owadożernych, aktywnych w dzień. Przy czym ich selektywność żerowania dotyczy prawie wyłącznie wielkości ofiar. Często owady występujące w danym miejscu najliczniej stanowią ich główny składnik pożywienia. Ofiary są wówczas łatwe do wyśledzenia i schwytania. W ten sposób nietoperze są ważnymi regulatorami liczebności owadów wykazujących tendencje do masowych pojawień, rojeń.

W ciągu nocy jeden nietoperz potrafi zjeść owady o masie równej 30% masy własnego ciała. Borowiec wielki przez noc może zjeść 30 chrabąszczy, a nocek rudy 500 komarów. Licząca 500 osobników kolonia nocków dużych pożera w ciągu lata około 2 ton owadów. Nietoperze wykazują dużą plastyczność w zasiedlaniu poszczególnych terenów. Nie daje się wyróżnić gatunków ściśle związanym z jednym typem środowiska. Na przykład rozród tego samego gatunku może odbywać się w głębi kompleksu leśnego, a zimowanie na obszarze zurbanizowanym, obfitującym w odpowiednie kryjówki. W czasie żerowania prawie zawsze wykazują związek z terenami zalesionymi lub ze skupiskami drzew.Nietoperze w Polsce 3Tereny otwarte charakteryzują się zwykle ubóstwem nietoperzy. Wynika to z jednej strony z mniejszej dostępności pokarmu, a z drugiej z braku punktów odniesienia, ułatwiających orientację w terenie. W klimacie umiarkowanym zasoby pokarmowe, z których korzystają nietoperze są dostępne sezonowo. Tak, więc okres zimy, prawie zupełnego braku pożywienia, spędzają w stanie hibernacji. Wszystkie procesy życiowe ulegają znacznemu spowolnieniu, a temperatura ciała zostaje obniżona do temperatury otoczenia. To umożliwia przetrwanie nawet kilku miesięcy bez pobierania pokarmu, jedynie przy wykorzystaniu zmagazynowanych pod skórą zapasów tłuszczu. Na miejsca hibernacji nietoperze poszukują dobrze izolowanych termicznie, chłodnych, wilgotnych i zacisznych miejsc. Do naturalnych zimowisk tych zwierząt należą jaskinie, głębokie szczeliny skalne, dziuple grubych drzew, nory zwierząt.

W rejonach gdzie tego typu kryjówek brakuje, są w dużym stopniu uzależnione od schronień antropogenicznych jakimi są sztolnie, piwnice, studnie, stare fortyfikacje, różnego typu schrony, tunele, kanały, a czasami także strychy i szczeliny w murach. Liczebność kolonii zimowych może być bardzo różna. Najczęściej spotyka się kryjówki od kilku do kilkunastu osobników, ale niekiedy w jednym zimowisku mogą przebywać setki, a nawet tysiące nietoperzy. Do największych stanowisk w Europie należy rezerwat „Nietoperek” w województwie lubuskim, gdzie w podziemnym systemie fortyfikacji Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego pochodzącego z okresu II wojny światowej, zimuje nawet ponad 30 tysięcy osobników z 12 gatunków (w sezonie 2013/2014 – 36.500, najliczniejsze były nocki duże – 27.000 i nocki rude).Nietoperze w Polsce 4Wiosną nietoperze opuszczają kryjówki zimowe i przystępują do rozrodu. Jednak kopulacja odbywa się już jesienią lub zimą. Nasienie przechowywane jest w drogach rodnych samicy do czasu owulacji, która następuje wiosną. Do zapłodnienia dochodzi tuż przed lub bezpośrednio po opuszczeniu zimowiska. Ciąża trwa stosunkowo długo, bo około dwóch miesięcy. Młode nietoperze najczęściej przychodzą na świat w tak zwanych koloniach rozrodczych. Są to skupiska samic liczące kilka, kilkadziesiąt, a czasami i kilkaset osobników. W koloniach przebywają głównie samice, które wspólnie rodzą i wychowują potomstwo. W naszych warunkach klimatycznych, odbywa się to najczęściej w czerwcu. Samica rodzi jedno lub rzadko dwa nagie i ślepe młode. Przez pierwsze tygodnie karmione są one mlekiem matki. Pod opieką samic pozostają do czasu uzyskania samodzielności, co zwykle trwa 4 – 6 tygodni.

Niska w porównaniu z innymi zwierzętami o podobnych rozmiarach rozrodczość rekompensowana jest długim, kilku lub kilkunastoletnim okresem życia. Nierzadko dożywają wieku 20 – 30 lat, a rekordzistami wśród gatunków europejskich są nocek Brandta, którego odłowiono 38 lat po zaobrączkowaniu i nocek duży, który dożył przynajmniej 37 lat. Naturalnymi schronieniami kolonii rozrodczych są dziuple drzew, szpary pod odstającą korą, a także jaskinie i szczeliny skalne. Kryjówki pochodzenia antropogenicznego to najczęściej różnego typu budynki i budowle, niekiedy nawet takie jak szopy, szałasy czy ambony myśliwskie. Spotyka się je także w budkach dla ptaków, stosach drewna, latarniach ulicznych, mostach i przepustach wodnych. W budynkach kolonie rozrodcze najczęściej zlokalizowane są na strychach, w ścianach, za okiennicami i w piwnicach.Nietoperze w Polsce 5Począwszy od wczesnej wiosny, przez większą część roku, samce nietoperzy żyją samotnie. Ich kryjówkami są miejsca o podobnym charakterze jak kryjówki samic w koloniach rozrodczych – dziuple drzew i wszelkiego rodzaju zakamarki budowli, jednak z reguły szukają schronień chłodniejszych. Dopiero jesienią, gdy rozpoczyna się sezon godowy aktywność samców wzrasta. Szczególnie spektakularne są rytuały godowe niektórych gatunków. Samce borowców i karlików w okresie godów zajmują swoje terytoria i emitują specjalny rodzaj sygnałów socjalnych. Zależnie od gatunku, siedząc w dziupli lub też oblatując terytorium, nawołują tymi głosami godowymi samice. Z kolei wspólnymi arenami popisów samców na przykład mopka, gacków, czy niektórych nocków, są wybrane schronienia podziemne i ich okolice. Do takich szczególnych miejsc zlatują się w okresie późnego lata i jesieni osobniki obu płci ze znacznego obszaru w celu odbycia godów.

Aktywność ta, nazywana czasem jesiennym rojeniem, nie jest całkowicie poznana i nadal pozostaje tematem licznych badań. Pozostałe schronienia nietoperzy to tak zwane kwatery przejściowe. Są to miejsca wykorzystywane na ogół wyłącznie w okresie wiosennym i jesiennym, zwykle kryjówki słabo izolowane termiczne na przykład płytkie jaskinie, niewielkie piwnice, szczeliny mostów, itp.
W poszukiwaniu odpowiednich schronień nietoperze mogą odbywać wędrówki sezonowe. Podobnie jak w przypadku ptaków są w śród nich gatunki migrujące i osiadłe. Podkowce małe czy gacki zazwyczaj korzystają ze schronień zimowych oddalonych zaledwie kilka do kilkunastu kilometrów od schronień letnich, natomiast borowce i karliki większe podejmują dalekie wędrówki, przekraczające nawet dystans tysiąca kilometrów.Nietoperze w Polsce 6Hibernacja…

W czasie hibernacji absolutnie najważniejsze jest oszczędzanie energii i to osiągają nietoperze dzięki daleko idącym zmianom w swojej fizjologii. Regulacja hormonalna powoduje spadek temperatury ciała, spowolnienie tętna i oddechu. Podczas gdy tętno nocka dużego, w locie osiąga 880 uderzeń na minutę, a w stania spoczynku wynosi 250 – 450, podczas hibernacji tylko 18 – 80. Przerwy między kolejnymi oddechami trwają do 90 minut, podczas gdy w stanie aktywności zaledwie 6 sekund.

Udowodniono, że mechanizm sezonowych zmian ciężaru ciała polegający na gwałtownym zwiększenia ciężaru przed zimą u nietoperzy jest wrodzony. Odpowiedzi na tą tezę udzielił eksperyment, podczas którego przetrzymywano nietoperze w niewoli przez 3 lata. Zwierzęta znajdowały się w sztucznie oświetlonym pomieszczeniu, w stałej temperaturze przez cały czas i były obficie karmione. Nie zmieniło to jednak ich rocznego cyklu zmiany ciężaru ciała. Podczas hibernacji nietoperze tracą dziennie około 0,2% masy ciała, co w ciągu kilku miesięcy składa się nawet na 30 – 40% masy ciała. Długość trwania hibernacji jest uzależniona od trwania niekorzystnych warunków klimatycznych.Nietoperze w Polsce 7Na przykład w Polsce u nocka rudego hibernacja trwa od około 175 do 190 dni. Pierwotnie nietoperze hibernowały w jaskiniach, obecnie oprócz naturalnych podziemi, nietoperze przystosowały się do wykorzystywania podziemi zbudowanych przez człowieka. Dobre warunki dla hibernacji stwarzają piwnice, forty, tunele, schrony, studnie. Udowodniono istotne różnice w składzie gatunkowym i częstości zimowania nietoperzy w poszczególnych typach schronień. Na przykład w środkowej i wschodniej Polsce stwierdzono, że w jaskiniach liczebnie dominują nocki Natterera i nocki duże, w fortach i schronach bojowych – mopki, w dużych piwnicach – nocki Natterera, a w małych przydomowych piwnicach – gacki.

Nietoperze wykazują ścisły związek z zimowiskami i często odbywają hibernację z roku na rok w tych samych schronieniach. Zdarzają się i takie osobniki nietoperzy, które mają swoje ulubione miejsca w obrębie zimowiska na przykład osobnik podkowca dużego, zimuje od lat w Jaskini Łokietka w ulubionej sali, niemal zawsze w tym samym miejscu. Przywiązanie nietoperzy do zimowisk, pozwala śledzić zmiany liczebności tych ssaków na danym terenie. Kontrolując schronienia przez wiele lat, możemy określić trendy populacyjne poszczególnych gatunków.Nietoperze w Polsce 8Echolokacja…

Echolokacja służy nietoperzom do orientacji w ciemności. Ultradźwięki emitowane przez nietoperze rozchodzą się koliście od jego głowy, a odbite wracają do uszu i informują o otoczeniu. Siła odbitych wibracji informuje zwierzę o odległości, natomiast różnica czasowa pomiędzy odbiorem odbić wskazuje kierunek ruchu ofiary. Większość nietoperzy posługujących się echolokacją wytwarza dźwięki o częstotliwości 20 do 80 kHz, a niektóre nawet od 120 do 210 kHz. Sygnały są rejestrowane jako zmiana częstotliwości powracającej fali (efekt Dopplera). Polujący nietoperz szuka zdobyczy emitując 5 do 10 impulsów w ciągu sekundy. W momencie zlokalizowania lecącego owada liczba impulsów wzrasta do 15 – 50 na sekundę, a w kolejnej fazie do 200 impulsów na sekundę.

Wtedy uzyskuje dokładną stałą informacje o celu. Echolokacja nietoperzy daje nowe możliwości badania tych ssaków. Skonstruowano detektory ultrasoniczne (batdetektory), które pozwalają na zamianę ultradźwięków na dźwięki słyszalne przez ludzi. Okazało się, że poszczególne gatunki wydają specyficzne sygnały i mogą być zidentyfikowane przez doświadczonych badaczy lub przy pomocy specjalistycznej aparatury. Praca badacza nietoperzy (chiropterologa) upodobniła się do pracy ornitologa, dla którego głównym sposobem identyfikacji ptaków są ich głosy. Dzięki temu można obecnie prowadzić badania nietoperzy bez potrzeby chwytania ich, co dotychczas nie było możliwe.

Komentowanie nie jest możliwe :, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...