Tag: detektor heterodynowy

Borowiec wielki

przez , 01.lis.2016, w Flora i Fauna

Borowiec wielkiBorowiec wielki (Nyctalus noctula, Schreber 1774) występuje w całej Europie (nie stwierdzono go tylko na Islandii), choć rzadko na północy, w Azji od Uralu z zasięgiem do Chin i Japonii oraz w północnej Afryce. Spotykany jest również daleko poza swoim zwartym zasięgiem, na przykład na zupełnie bezleśnych wyspach północnego Atlantyku czy w takich krajach tropikalnych jak Indie, a nawet Mozambik. Prawdopodobnie zapędza się w tak odległe rejony podczas swoich sezonowych wędrówek.
W Polsce jest jednym z trzech największych gatunków nietoperzy i występuje powszechnie na terenie całego kraju z wyjątkiem najwyższych partii górskich. Jest jednym z najczęściej spotykanych krajowych nietoperzy. Zamieszkuje szerokie spektrum środowisk, a jego kolonie najczęściej zasiedlają tereny leśne, luźne zadrzewienia, miejskie parki.

W ciągu dnia ukrywa się w wysoko położonych dziuplach drzew (od 4 do 24 metrów), chętnie wybierając dziuple o przekroju okrągłym, głównie wykute przez dzięcioły. Wykorzystuje również jako schronienie (choć rzadko) budki dla ptaków oraz szczeliny skalne. Kryjówki zmienia bardzo często, każda kolonia wykorzystuje w ciągu dnia kilka dziupli.
W ostatnich latach borowce wykorzystują z powodzeniem budynki na terenie miast – prócz strychów, budynki z tak zwanej wielkiej płyty. Wydaje się, że najprawdopodobniej uznały te labirynty szczelin i zakamarki w ścianach bloków za świetne kryjówki, odpowiadające im do tego stopnia, że korzystają z nich przez cały rok – latem wychowują w nich młode, a zimą hibernują.Kolonia borowców wielkichZ początkiem wiosny samice w dziuplach tworzą duże kolonie rozrodcze (które mogą grupować ponad 100 samic), często tworzą kolonie mieszane z borowiaczkiem lub nockiem rudym, natomiast samce, jak u większości gatunków, żyją samotnie, wykazując w okresie godów terytorialność. Samce zajmując kryjówkę godową oraz niewielkie terytorium godowe wokół niej, oznakowują je za pomocą wydzieliny zapachowej produkowanej przez silnie powiększone gruczoły policzkowe, natomiast nocą, za pomocą donośnych sygnałów dźwiękowych (godowych) emitowanych z otworów kryjówek (słyszalnych dla człowieka) wabią samice, równocześnie odstraszając tym samym innych samów. Za kryjówki godowe najczęściej służą dziuple drzew, a wokół terytorialnych samców gromadzą się grupy samic nawet do 20 osobników (z reguły 4 – 5).

Kopulację odbywają się również w koloniach zimowych, miejscach hibernacji bez zachowań terytorialnych czy tworzenia haremów samic. Wówczas zapłodnienie jest opóźnione i ma miejsce pod koniec zimy bądź z początkiem wiosny. Zimą potrafią tworzyć duże kolonie składające się z osobników tej samej płci. Po ciąży trwającej od 70 do 75 dni, w czerwcu lub na początku lipca, samica zwykle rodzi dwoje młodych (rzadko troje), żywiących się mlekiem matki, aż do uzyskania samodzielności po około 8 – 9 tygodniach. Po usamodzielnieniu się młodych borowców, w sierpniu rozpoczyna się okres godowy. Osiągnięcie dojrzałości płciowej następuje po około 1,5 roku. Średnia długość życia wynosi 12 lat.Borowiec wielki (2)Podobnie jak inne nietoperze borowiec prowadzi nocny tryb życia, jednakże na łowy wylatuje dużo wcześniej od pozostałych gatunków, często gdy jest jeszcze zupełnie jasno, na około godzinę przed zachodem słońca. Odnotowano także osobniki żerujące w dzień. Ich lot jest szybki, ale niezręczny, są mało zwrotne, najczęściej latają po liniach prostych i kiepsko radzą sobie wśród przeszkód jakim jest gęsta roślinność. Podczas aktywności nocnej odżywiają się owadami schwytanymi w locie, które lokalizują wykorzystując echolokację – wysyłane o względnie niskiej częstotliwości, bo 18 – 22 kHz (najlepiej słyszalne w detektorze heterodynowym), bardzo głośne i dźwięczne ultradźwięki, przypominające dźwięk „plip-plop”, o zasięgu do 200 metrów. Niektórym chiropterologom podchodzącym do sieci, w którą złapało się kilka borowców, doświadczało dziwnego uczucia podenerwowania i dyskomfortu. Przyczyną było najprawdopodobniej duże natężenie wydawanych przez te nietoperze ultradźwięków na granicy słyszalności.

Z nastaniem jesieni, kiedy to noce stają się już zimne, noc spędzają w ukryciu, polując jedynie o zmroku i świcie. Szczególnym upodobaniem (jako typowych lotników otwartych przestrzeni) darzą sobie za teren łowiecki zbiorniki wodne, nad którymi latają duże roje owadów. Ich lot jest szybki i wysoki, daleki od powierzchni ziemi i przeszkód. Żerują również na terenach leśnych, a także między zabudową miejską. Pokarm borowców jest bardzo zróżnicowany, począwszy od drobnych muchówek z rodziny ochotkowatych, jętek, motyli nocnych po duże chrząszcze.
Hibernacja przypada od października do kwietnia. Tylko mała część borowców zimuje w tym samym lesie, w którym przebywała latem. Większość populacji wybiera migrację – nietoperze te odlatują jesienią w bardziej przyjazne klimatycznie rejony i powracają ponownie dopiero wiosną.Borowiec wielki w dziupliWędrówki borowców to dość spektakularne, do niedawna nieznane i niezauważane przez wielu ludzi zjawisko – lecą one w dużych grupach, często w ciągu dnia. Intensywne przeloty tych nietoperzy obserwuje się między innymi na wybrzeżu Bałtyku. Prawdopodobnie nadlatują one z Rosji i krajów nadbałtyckich. Maksymalny zaobserwowany przelot wynosił ponad 1000 km. Stwierdzono również, że przynajmniej część borowców z terenu Polski zimuje w Czechach, na Słowacji i Węgrzech, a nawet w Szwajcarii. Z kolei niektóre ze znajdowanych u nas zimą, mogą Polskę traktować jako „ciepły kraj” i przybywać z północy lub wschodu. Zimowe spotkania z borowcami w naszym kraju należą zresztą do rzadkości. Nietoperze te nie lubią miejsc najczęściej kontrolowanych przez badaczy – antropogenicznych i naturalnych podziemi. W schronach czy bunkrach dotąd ich u nas nie zaobserwowano, a w jaskiniach tylko kilkakrotnie.

Borowiec wielki jest nie do pomylenia z żadnym innym gatunkiem nietoperza występującym na terenie Polski. Długość jego ciała wynosi 65 – 83 mm, rozpiętość skrzydeł 37 – 48 cm, zaś masa ciała waha się w granicach 15 – 45 g. Posiada gęste, jedwabiście lśniące futro, o krótkich włosach, ubarwione jednakowo na całym ciele – u osobników młodocianych jest ciemnobrązowe, a u dorosłych rudobrązowe.
Uszy ma krótkie i zaokrąglone, z krótkim koziołkiem przy końcu płatowato rozszerzonym, przypominającym grzybek – jego szerokość w górnej części większa przynajmniej dwukrotnie niż w dolnej. Tylna krawędź ucha zakończona jest charakterystycznym fałdem sięgającym kąta pyszczka. Te masywne, krótkie i szerokie uszy odróżniają borowca od innych gatunków.Borowiec wielki w locieSkrzydła ma wąskie, a błona lotna na nich, podobnie jak pyszczek, jest ciemnobrązowa, niekiedy niemal czarna, przyczepiona do pięty. Osobniki dorosłe posiadają błonę skrzydłową pokrytą gęsto włosami wzdłuż tułowia i przedramienia. Ostroga sięga do połowy odległości między ogonem, a piętą, poza nią wystaje płatek skórny z poprzeczną chrząstką, zaś koniec ogona wystaje poza błonę ogonową na 2 – 3 mm. Przedramię ma długość 50 – 59 mm.
Czaszkę ma dużą i masywną, prawie wcale nie wyprofilowaną. Jej długość kondylobazalna wynosi 17,5 -  21,2 mm, długość żuchwy 13,5 – 15 mm, wysokość gałęzi żuchwy 4,3 – 4,8 mm.
W szczęce górnej znajdują się 2 siekacze, 1 kieł, 2 przedtrzonowce i 3 trzonowce. W szczęce dolnej 3 siekacze, 1 kieł, 2 przedtrzonowce, 3 trzonowce.

Borowiec wielki nie ma wielu wrogów w naturze mogących stanowić poważne zagrożenie dla jego populacji. Nieznaczne wyjątki stanowią przypadki schwytania go przez sowy – puszczyka i płomykówkę. Innymi zagrożeniami wynikającymi z działalności człowieka jest usuwanie starych, martwych lub obumierających drzew, a tym samym zmniejszanie ilości wykorzystywanych przez borowca dziupli czy szczelin za odstającą korą, jak również prace budowlane w miastach związane z termomodernizacją budynków dla osobników ukrywających się w ich szczelinach i innych elementach konstrukcyjnych (bywają zamurowywane w swoich kryjówkach).
Borowiec wielki objęty jest w Polsce ścisłą ochroną jako gatunek wymagający czynnej ochrony i zamieszczony jest w załączniku IV Dyrektywy Rady EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory oraz w załączniku II Konwencji Berneńskiej.

Komentowanie nie jest możliwe :, , , , , , , , , , , , , , , , , więcej...

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...