Dworek Marii Konopnickiej w Gusinie

przez , 19.wrz.2014, w Historia

SONY DSCGusin to niewielka wieś położona w powiecie łęczyckim, w gminie Świnice Warckie w województwie łódzkim. Spokojna, typowo rolnicza, zlokalizowana w znacznym oddaleniu od wielkomiejskich aglomeracji (do najbliższego miasta jest ponad 20 km), dróg i węzłów komunikacyjnych, nie posiadająca żadnych zabytków. Jedyną jej atrakcją, prócz sielankowego spokoju i uroków przyrody, jest związany z historią tych terenów, popadający w coraz większą ruinę, niewielki dworek stojący na uboczu wsi wśród krzaków i lasu, będący niegdyś miejscem zamieszkania rodziny Konopnickich.

Wzmianka z 1463 roku: „Tomasz z Gusina oprawił swojej żonie Katarzynie 100 grzywien posagu i wiana na połowie swych dóbr i na całym domu nowym, oraz fortalicji w Gusinie i Zaborowie

Maria Konopnicka (zd. Wasiłowska) urodziła się 23 maja 1842 roku w Suwałkach. W wieku 7 lat przenosi się wraz z rodzicami do Kalisza. We wrześniu 1862 roku, w wieku 20 lat, poślubia Jarosława Konopnickiego herbu Jastrzębiec, starszego od niej o 12 lat. Po ślubie wraz z mężem przeprowadza się i 10 września 1862 roku zamieszkuje w jego rodzinnym majątku w Bronowie koło Uniejowa (dwór zburzono w 1902 roku). Rodzina męża Marii Konopnickiej cieszyła się w okolicy popularnością. Konopniccy mieli opinię szczerych demokratów i nie robili różnicy między biedakami a gospodarzami. Jako chrzestni stawali w pary z chłopkami, byli świadkami ślubów i zgonów. Sam Jarosław lubił się procesować aż do namiętności, sprawował też tzw. opieki nad dziećmi pozbawionymi ojców, którzy polegli lub których uwięziono za udział w powstaniu. Przez taką „szczodrość” majątek się kurczył, zwłaszcza, że trzeba było wyposażyć siostry wychodzące za mąż oraz dać bratu Eugeniuszowi gospodarkę w folwarku Zalesie. Na majątku ciążyły też dziesięciny dla kościołów (także i w Poddębicach z majątku Spędoszyn), były również zapisy na wieczystą dzierżawę. Najwięcej było jednak długów. Najpierw Wawrzyńca z lat 1845-1855, potem pożyczki Jarosława, dalej braci, gdy doszli do pełnoletności. Wiele pieniędzy pochłaniały zabawy, kuligi, wyjazdy, polowania. Ów beztroski, hulaszczy tryb życia, niefrasobliwość i lekkomyślność kolejnych właścicieli Bronowa wpływały stopniowo na coraz gorszą sytuację materialną majątku. Do tego doszły represje popowstaniowe, reforma uwłaszczeniowa, waśnie w rodzinie, a także nieporadne rządy Jarosława. W związku z hulaszczym trybem życia majątek zostaje zadłużony i w 1868 roku sprzedany (akt sprzedaży sporządzono dopiero w 1873 roku) Arturowi Dzierzbickiemu, który tanio kupił piękny majątek w chwili, gdy wszyscy mieli go dość, ciążących na nim długów, ciągłych zajęć przez wierzycieli i komornika. W księgach wieczystych Bronowa istnieje zapis o jego wcześniejszej sprzedaży, gdy na mocy decyzji z dnia 4 lipca 1868 roku dobra Bronowa z przyległościami zajęte zostały na przymusową sprzedaż w dniu 10-22 maja 1869 roku. Majątek sprzedano za niską cenę 51.975 rubli (Wawrzyniec, ojciec Jarosława, prawem własności nabył dobra za sumę 161.333 złotych polskich). Maria Konopnicka w liście do A. Wodzińskiego pisze, że na majątku „były prawne długi – mimo że Towarzystwa Kredytowego nie było, a tylko żydowskie długi, ciągłe subhasty, zajęcia itp”.

Po upadku majątku rodzina Jarosława i Marii Konopnickich wraz z dziećmi przeprowadza się do zaproponowanego w dzierżawę, oddalonego o 15 km od Bronowa, 40-hektarowego dworku/majątku w Gusinie, który stanowił część dóbr donacyjnych Ambrożew hr. Sołłohuba. Dwór powstał w 1 poł. XIX w. Konopniccy w gusińskim dworku zamieszkują w latach 1872-1877. Konopnicka obciążona obowiązkami żony i matki sześciorga dzieci w obcym, często niechętnym jej środowisku, potrafiła rozwinąć swe zdolności. Tu postawiła przed sobą wysoki cel, aby przez twórczość literacką wypowiedzieć przeżycia ludzi mieszkających na wsi, tych najbardziej biednych i pokrzywdzonych. Mówić nie tylko o nich, ale także w ich imieniu. Poetka w swoich utworach szczegółowo opisywała zdarzenia, wygląd postaci, rozmowy, ale i także nastrój towarzyszący przeżytym tu chwilom. W opisach pozostawiła autentyczne nazwy miejscowości oraz prawdziwe, istniejące do dziś w tych okolicach nazwiska. Poznanie wsi z bliska oraz uczestniczenie w wielu codziennych sprawach życia chłopskiego stało się sprawą najsilniej związaną z okresem gusińskim. Tu z ręki Marii Konopnickiej powstają liczne utwory publikowane w czasopismach „Bluszcz”, „Kłosy”, „Tygodnik Ilustrowany”, m.in. poemat „W górach” przychylnie zrecenzowany przez Henryka Sienkiewicza oraz zbiór wierszy pt: „Z łąk i pól”. W 1876 roku Konopnicka podejmuje decyzję o rozstaniu z mężem i jesienią 1877 roku opuszcza dworek w Gusinie przeprowadzając się wraz z dziećmi do Warszawy. Inspirowana wydarzeniami w życiu rodzinnym i podjętą decyzją pisze tu ostatni wiersz „Przed odlotem”:

„Z jaskółką czarną rzucam gniazdo moje, Wioskę zieloną, Przede mną lecą jakieś niepokoje, Chmurką spłoszoną, Słońce mi drogę daje złotą smugę, Gdzie ścieżka płowa, A łąką za mną śle błękitną smugę, Szepcąc: Bądź zdrowa!”

Kolejną właścicielką majątku w Gusinie była hrabina Ledóchowska do czasów powojennych, a następnie kilku prywatnych właścicieli. Z folwarku w chwili obecnej pozostała zaledwie dwuhektarowa resztówka wraz z ruiną dworku. Do pozostałości majątku nie prowadzą żadne oznakowane drogi. Przed wjazdem znajduje się obelisk pamiątkowy poświęcony pobytowi Marii Konopnickiej ustawiony w 2007 roku. W Gusinie, gdzie przetrwały wspomnienia i tradycje związane z poetką, dom w którym mieszkała, nie ma żadnych po niej pamiątek. Lokalni miłośnicy historii regionu podejmują starania o rekultywację terenu folwarku, odremontowanie dworu i rozpropagowanie wiedzy o nim.

:, , , , , , , , , , ,

Komentowanie nieaktywne.

Szukasz czegoś?

Użyj poniższego formularza:

Nadal nie znalazłeś tego, czego szukasz? Zostaw komentarz w notce, lub skontaktuj się z nami a zajmiemy się tym.

Blogroll

Kilka bardzo polecanych stron...